Ne, na vrhu Notr Dama nije Sotona koji reži na ljude

Šta su zapravo sve te spodobe i demoni Notr Dama koji reže i urokljivo gledaju na prolaznike? Prva asocijacija mnogih, uključujući tu i mnoge naše čitaoce, okarakterisala ih je kao satanističke simbole, prikaz Sotone lično koja paklenim kandžama otima vernike iz zagrljaja Bogorodice i tera ih na greh. Da skratimo – kipovi Notr Dama su đavolski i antipravoslavni (iz nekog razloga). Tu su naravno i poređenja sa našim crkvama, koje su po svojoj arhitekturi vizantijske, ali dobro, šta je tu je.


PROČITAJTE I:

Neka gori Naša dama

Notr Dam je maestralni prikaz koliko su se ogrešili o gotičku umetnost

Ako si deo sveta, Notr Dam je deo tebe (GALERIJA)


Šta su gargojli?

Iako živimo u informatičkom dobu gde apsolutno svako u dva klika može saznati osnovne informacije iz opšte kulture i dalje se susrećemo sa gorenavedenim tvrdnjama. Ako je rogato i krilato – mora da je đavolsko. Međutim, nije sve baš tako kako izgleda.

Gargojli ili ukrasni kameni kipovi na gotičkim zdanjima, najpre crkvama, koji su najčešće imali svrhu odvoda, tj. oluka. Sama reč potiče od starog francuskog izraza gargouille, koji opet izvire od latinskog gurgulio, gulo, gargula (grlo, guša), najverovatnije zbog zvuka koji proizvode dok pada kiša, a voda protiče kroz njihova kamena usta.

Čudovišni izgled gargojla utemeljen je u znatno starijoj tradiciji koju je preuzela gotička umetnost. Već smo napomenuli da je naziv gotika pogrdan izraz koji su ovom umetničkom stilu nalepili italijanski renesansni majstori (Gotika – kao umetnost Gota, varvara koji su razorili Rim, koji su u očima tadašnjih Italijana bili preci germana). Najočigledniji primer kako su nastali nalazimo na starim vikinškim brodovima koji su na pramcu rezbarili čudovišne zmajeve, ili vodene zmije, kako bi uplašili, kako protivnike, tako i zla božanstva i duhove. Iako zastrašujućeg izgleda bili su zaštitnici posade. Ipak, pri povratku sa pohoda kući, vikinzi su skidali ili prekrivali te toteme da ne bi uvredili bogove doma, čuvare kopna.

Gargojl
FOTO: Pixabay.com

Slično je i sa gargojlima, mada je njihova uloga trostruka. Kroz umetnost je zadržana paganska ideja magijske zaštite od zla (principom klin se klinom izbija), ali su i služili da vernike plastično podsećaju na biblijsku novozavetnu knigu Otkrovenja (u kojoj se između ostalog apostol Jovan bori sa čudovišnim stvorenjima koja najavljuju Apokalipsu). Zato gargojli nikada ne smeju da se nađu u unutrašnjosti crkve. U visokim odajama vernike čekaju topli vitraži sa znatno pitomijim biblijskim slikama, sveće i muzika, koji simbolizuju spasenje, pokajanje i carstvo nebesko.

Summa summarum – Gargojli nisu đavoli i nisu predstave satanizma ukorenjenog u katoličanstvu, koliko god se naši neuki “pravoslavci” upinjali to da dokažu. Ovom prilikom ne želimo da mirimo razjedinjene hrišćane, već samo da ukažemo na različitost umetničkog prikaza zapadne i istočne crkve.

Istina je doduše još zamršenija i kompleksnija, a tokom vekova mnogi pripadnici katoličke crkve, još pre protestantskog raskola koji je pokrenuo Martin Luter, su se bunili protiv ovakvog metoda ukrašavanja crkvi, te je stil utihnuo, mada je verovatnije da se pred naletom renesansne klasične arhitekture gotika prosto povukla, jer su se mnogi severnjački umetnici u 15. veku školovali u Italiji i taj stil donosili svojim domovinama.

Vizantijski stil koje su stare srpske države nasledile nije imao elemente gotike, samim tim ni gargojle. Gotičke crkve streme u visinu, vizantijske u širinu. Lepota hrišćanske umetnosti je upravo u tome što nije uniformisana.

(Editor.rs)

WEB PREPORUKE

Komentar:

  1. Kazete (Ako ste dio svijeta Notr Dam je dio tebe)

    Sva sreca da nisam dio svijeta i da Notr Dam nije dio mene.
    (Iv 17.14)

Leave a Reply

Your email address will not be published.